DSC_3476

Aby prowadzić efektywne konsultacje społeczne z mieszkańcami, potrzeba spełnić nie tak wiele warunków. Z jednej strony samorząd musi zabezpieczyć na nie odpowiednią ilość czasu; dopasować formę konsultacji do potencjalnych uczestników całego procesu; dbać o pełną i czytelną informację o konsultowanych zagadnieniach; mieć otwartość na inne poglądy i w miarę potrzeby uwzględnić składane w trakcie konsultacji opinie, nawet jeśli wiązałoby się to z dodatkowymi pracami lub kosztami ze strony samorządu.

Z drugiej strony mieszkańcy powinni wykazać się niezbędną wiedzą merytoryczną w zakresie konsultowanych zagadnień, tak aby ich opinie mogły rzucić na nie nowe światło, nie będąc tylko krytyką lub zgodą na zamierzenia władz lokalnych; powinni również właściwie rozumieć ideę konsultacji (że jest to dyskusja otwarta, samorząd nie ma obowiązku uwzględniania wszystkich napływających uwag); powinni w końcu mieć wolę do ewentualnych dyskusji, otwartość i szacunek do poglądów drugiej strony.

Patrząc na podejmowane w ostatnich latach działania Pracowni Pozarządowej, mało w nich można znaleźć projektów dotyczących wyłącznie tematyki konsultacji społecznych. Najczęściej, zgodnie z metodologią wspominaną w zakładce MODELOWA WSPÓŁPRACA prowadziliśmy działania o jeden poziom wyżej – najpierw wspólnie tworząc założenia dokumentów, które dopiero w następnej kolejności poddawane były konsultacjom.

Spośród naszych działań związanych z konsultacjami z mieszkańcami nie sposób nie wymienić projektu „Konsultujesz – decydujesz!”. W latach 2013-2014 na terenie całego województwa i jednocześnie w 3 wybranych samorządach prowadziliśmy działania związane z propagowaniem idei i wiedzy o zasadach i technikach prowadzenia efektywnych konsultacji społecznych:

  • zorganizowaliśmy dwie edycje Szkoły Liderów Konsultacji Społecznych, której 24 absolwentów pochodzących z samorządów i organizacji pozarządowych otrzymało wiedzę i umiejętności pozwalające na propagowanie właściwych wzorców w procesach konsultacyjnych;
  • w Gminie Czaplinek, Gminie Dębno oraz Powiecie Myśliborskim zaplanowaliśmy i przeprowadziliśmy, przy aktywnym udziale przedstawicieli lokalnych środowisk, trzy procesy aktywnych konsultacji dla mieszkańców. W Czaplinku przedmiotem konsultacji było zagospodarowanie części terenu na jednym z osiedli mieszkaniowych, w Dębnie – założenia budżetu obywatelskiego, a w Myśliborzu – analiza zapotrzebowania na konkretne kierunki kształcenia młodzieży w szkołach ponadgimnazjalnych Powiatu. Równolegle z planowaniem procesów konsultacyjnych aktualizowaliśmy zapisy uchwał lokalnych w tych samorządach, tak aby jak najlepiej dopasować teoretyczne podstawy ich organizacji do obecnych trendach wynikających z budowania aktywnych społeczeństw i promowaniem postaw obywatelskich.

Innym przykładem procesu konsultacji w maksymalny sposób aktywizującego mieszkańców jest Miasto Koszalin. W ubiegłym roku, w związku z aktualizacją miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Śródmieścia Koszalina Pracownia Pozarządowa zainicjowała proces dialogu z mieszkańcami o przyszłym kształcie tej części miasta.

Przez kilkanaście miesięcy konsultacje i badania poglądów mieszkańców przeplatały się z etapami wymyślania różnych koncepcji, które z kolei prowadziły do dalszych konsultacji – cały ten proces zaplanowaliśmy w celu aktywizacji mieszkańców do włączania się w planowanie i podejmowanie inicjatyw lokalnych oraz wzrostu świadomości władz lokalnych na temat znaczenia udziału mieszkańców w procesach tworzenia lokalnych polityk publicznych. W trakcie realizacji działań wykorzystywaliśmy metodologię otwartych spotkań, warsztatów, kawiarenek obywatelskich, debat publicznych, które dawały możliwość swobodnej wypowiedzi wszystkim zainteresowanym.

Jesteśmy przekonani, że konsultacje społeczne powinny być jedną z wielu form kształtowania wzajemnej współpracy administracji z mieszkańcami i że będą naturalnym (a nie narzuconym przez zewnętrzne przepisy) etapem w procesie wypracowywania rozwiązań służących lokalnym społecznościom.